Depresja poporodowa - to nie Twoja wina. Jak rozpoznać i gdzie szukać pomocy

Nie radzisz sobie po porodzie? Depresja poporodowa dotyka od 10 do 15 procent kobiet w Polsce. To choroba, którą się leczy. Poniżej piszę, po czym ją poznać i gdzie w Warszawie szukać pomocy.

"Powinnam być najszczęśliwszą kobietą na świecie. Mam zdrowe dziecko, wspierającego męża, dach nad głową. A czuję się jak najgorsza matka. Pusto. Boję się własnego dziecka. Boję się siebie."

Jeśli choć jedno z tych zdań brzmi znajomo, nie jesteś w tym sama. I nie jest to Twoja wina.

Depresja poporodowa dotyczy od 10 do 15 procent kobiet po porodzie. To nie fanaberia ani rozczulanie się nad sobą, tylko zaburzenie zdrowia, które wymaga leczenia tak samo jak niedoczynność tarczycy czy cukrzyca.

Czym jest depresja poporodowa

Depresja poporodowa (postpartum depression, PPD) to zaburzenie nastroju, które rozwija się po porodzie. Najczęściej w pierwszych sześciu tygodniach, ale zdarza się, że pojawia się dopiero kilka albo kilkanaście miesięcy później, przy odstawianiu od piersi czy powrocie do pracy.

Od zwykłego zmęczenia i przygnębienia różni ją czas trwania i to, jak bardzo utrudnia życie. Trwa co najmniej dwa tygodnie, zwykle dłużej. Proste czynności zaczynają kosztować nieproporcjonalnie dużo. Radość z dziecka nie przychodzi albo znika. Wiele kobiet mówi o dystansie, i wobec dziecka, i wobec samych siebie.

Ta choroba nie mówi nic o tym, jaką jesteś matką ani jak bardzo kochasz swoje dziecko. Składa się na nią kilka rzeczy naraz: gwałtowna zmiana gospodarki hormonalnej, wyczerpanie fizyczne, rozbity sen, presja otoczenia, czasem wcześniejsze trudności emocjonalne, które poród uruchomił.

Baby blues a depresja poporodowa

Te dwa stany mylą się bardzo często i przez to kobiety zgłaszają się po pomoc za późno.

Baby blues przechodzi większość, szacuje się, że od 60 do 80 procent kobiet. Zaczyna się zwykle w drugiej albo trzeciej dobie po porodzie, trwa maksymalnie dwa tygodnie i mija sam. Objawia się płaczliwością, huśtawką nastrojów, drażliwością, kłopotami z zasypianiem. Wsparcie bliskich pomaga, leczenie nie jest potrzebne.

Depresja poporodowa dotyczy od 10 do 15 procent kobiet. Trwa dłużej niż dwa tygodnie, często wiele miesięcy, a objawy są wyraźnie głębsze i bardziej uporczywe. Sama nie mija. Potrzebna jest psychoterapia, czasem także leczenie farmakologiczne.

Prosta wskazówka: jeśli mija trzeci tydzień, a nic nie wraca do normy, to już nie jest baby blues.

Objawy

U każdej kobiety wygląda to trochę inaczej. Jedna głównie płacze, druga żyje w ciągłym lęku, trzecia czuje przede wszystkim odrętwienie i nic poza nim. Poniżej najczęstsze sygnały. Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z nich, to dobry moment na rozmowę ze specjalistą.

Emocje:

• smutek i poczucie pustki, które nie mijają
• płacz bez wyraźnego powodu
• drażliwość i wybuchy złości, których wcześniej u siebie nie znałaś
• lęk, zwykle skupiony na zdrowiu dziecka
• poczucie winy, przekonanie, że jesteś złą matką
• wstyd, że inne kobiety dają sobie radę
• brak radości z dziecka, trudność w zbudowaniu więzi

Głowa:

• kłopoty z koncentracją, uczucie mgły
• trudność z podjęciem najprostszej decyzji
• natrętne myśli, czasem przerażające, na przykład o tym, że dziecku stanie się krzywda
• gubienie słów i wątku

Ciało:

• zmęczenie, którego sen nie zmniejsza
• problemy ze snem także wtedy, gdy dziecko śpi
• brak apetytu albo jedzenie ponad miarę
• bóle głowy, brzucha, mięśni bez przyczyny medycznej
• spadek libido

Zachowanie:

• wycofanie z kontaktów z ludźmi
• unikanie wychodzenia z domu z dzieckiem
• zaniedbanie własnej higieny, przy dziecku zadbanym
• narastające zaległości w codziennych sprawach
• w cięższych przypadkach myśli rezygnacyjne i samobójcze

Jeśli pojawiają się myśli o skrzywdzeniu siebie albo dziecka, nie czekaj. Zadzwoń pod bezpłatny numer 116 123 (poradnia telefoniczna dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym, czynna całą dobę, dostępny jest też czat na 116sos.pl) albo umów się ze specjalistą tego samego dnia. Takie myśli nie znaczą, że jesteś groźna dla dziecka. Znaczą, że pomoc jest potrzebna teraz, a nie za miesiąc.

Skąd się to bierze

Pacjentki pytają mnie często: dlaczego akurat ja? Mam dobrego męża, zdrowe dziecko, spokojne życie.

Depresja poporodowa nie sprawdza, czy dziecko było wyczekiwane i czy w domu jest dobrze. Zwykle składa się na nią kilka czynników naraz.

Biologia: gwałtowny spadek estrogenów i progesteronu w pierwszych dobach po porodzie, zaburzenia pracy tarczycy (poporodowe zapalenie tarczycy dotyczy 5 do 10 procent kobiet), przewlekły niedobór snu, niedobory żelaza, witaminy D i B12.

Psychika: wcześniejsze epizody depresji lub zaburzeń lękowych, nieprzepracowane trudne doświadczenia z przeszłości, wysokie wymagania wobec siebie, ciężki poród i związane z nim poczucie utraty kontroli.

Sytuacja wokół: brak realnej pomocy w opiece nad dzieckiem, napięcia w związku, kłopoty finansowe, izolacja, wcześniejsza strata ciąży albo długie starania o dziecko. Do tego presja obrazka szczęśliwej mamy, który widać wszędzie.

To, co się z Tobą dzieje, ma swoje przyczyny. Nie jesteś histeryczna ani niewdzięczna.

Kiedy zgłosić się po pomoc

Najprościej: jeśli zastanawiasz się, czy to już moment, to jest to już moment.

Konkretne sygnały, żeby nie odkładać:

1. Objawy trwają dłużej niż dwa tygodnie i nie słabną.
2. Codzienne funkcjonowanie jest ponad siły, trudno wstać, zjeść, zająć się dzieckiem.
3. Czujesz dystans wobec dziecka.
4. Pojawiają się myśli, że dziecku byłoby lepiej bez Ciebie.
5. Bliscy mówią, że Cię nie poznają.
6. Wracają obrazy z porodu, koszmary, lęk przed kolejną ciążą.
7. Masz poczucie, że tak już zostanie.

Nie trzeba czekać, aż zrobi się naprawdę źle. Im wcześniej zaczynamy pracę, tym zwykle krócej to trwa.

Leczenie

Depresja poporodowa dobrze poddaje się leczeniu. Większość kobiet, które dostają odpowiednie wsparcie, wraca do równowagi w ciągu trzech do sześciu miesięcy.

Psychoterapia. Przy łagodnym i umiarkowanym nasileniu to podstawowa forma pomocy. Skuteczna jest terapia poznawczo-behawioralna, która pomaga wychwycić i zmienić destrukcyjne myśli, terapia psychodynamiczna, sięgająca do głębszych wzorców emocjonalnych i relacji, oraz podejście integracyjne, dopasowywane do konkretnej osoby. Ja pracuję integracyjnie, korzystam z podejścia psychodynamicznego, humanistyczno-egzystencjalnego i systemowego. W praktyce oznacza to, że zajmujemy się i konkretnymi sytuacjami z minionego tygodnia, i tym, co pod nimi leży.

Leki. Przy nasileniu umiarkowanym i ciężkim psychiatra może zaproponować leki przeciwdepresyjne. Część z nich można stosować w trakcie karmienia piersią, wbrew temu, co często słychać. Decyzję lekarz podejmuje indywidualnie, patrząc na nasilenie objawów i całą sytuację.

Wsparcie bliskich. Realna pomoc w domu, kontakt z innymi mamami, grupa wsparcia. To zwykle robi dużą różnicę w tempie powrotu do formy.

Podstawy. Sen, choćby dwudziestominutowa drzemka. Regularne posiłki. Ruch, choćby spacer z wózkiem. Mniej scrollowania.

Konsultacje okołoporodowe w Warszawie

Prowadzę konsultacje i psychoterapię dla kobiet z depresją poporodową, baby blues, lękiem, trudnościami w macierzyństwie oraz po stracie ciąży. Gabinet jest na Bemowie, przy ul. Gen. Meriana C. Coopera 9G/15, blisko mają do mnie też mamy z Woli, Włoch, Ursusa i Starych Babic. Pracuję również online, co przy niemowlaku bywa jedynym realnym rozwiązaniem i jest pełnoprawną formą terapii.

Pierwsza konsultacja trwa 50 minut. Nazywamy w niej to, co się dzieje, i ustalamy, co dalej: cykl sesji, doraźne wsparcie albo wizyta u psychiatry. Dostajesz też narzędzia na najtrudniejsze momenty, techniki regulacji emocji i pracy z natrętnymi myślami. Koszt to 250 zł, płatność po sesji, gotówką albo przelewem, faktura na życzenie.

Pierwszy krok

Jeśli coś w tym tekście Cię zatrzymało, zrób jedną małą rzecz.

Powiedz komuś bliskiemu wprost: nie czuję się dobrze, chyba potrzebuję pomocy. To zwykle najtrudniejsze zdanie w całej tej historii.

Sprawdź wolne terminy w kalendarzu online. Da się to zrobić z telefonem w jednej ręce i dzieckiem w drugiej, potwierdzenie mailem wysyłam w ciągu doby.

Jeśli rozmowa z psychoterapeutką to na razie za dużo, zadzwoń pod 116 123 albo napisz na czacie 116sos.pl.

Jeśli czujesz, że Twoje życie jest zagrożone, dzwoń pod 112 albo jedź na izbę przyjęć szpitala psychiatrycznego.

Depresja poporodowa nie definiuje Cię jako matki. Mówi tyle, że organizm i psychika zareagowały na coś naprawdę trudnego: odpowiedzialność za nowe życie, przy nieprzespanych nocach, w zmienionym ciele, często w dużej samotności. To się leczy i warto zacząć wcześniej niż później.

Sprawdź dostępne terminy konsultacji okołoporodowej

Natalia Kłosiewicz-Wołyńczyk, dyplomowana psychoterapeutka. Gabinet na Bemowie w Warszawie. Pracuję w nurcie integracyjnym, specjalizuję się w psychoterapii okołoporodowej.